Η 4η Φεβρουαρίου, μέρα που γιορτάζεται κάθε χρόνο η Ευρωπαϊκή Ημέρα Δημογραφίας με στόχο την ανάδειξη της σημασίας της δημογραφικής έρευνας για την κατανόηση των κοινωνικών αλλαγών, πέρασε και φέτος απαρατήρητη στη χώρας μας. Με την ευκαιρία της μέρας αυτής ετοιμάσαμε το 3ο τεύχος της σειράς PopNews του Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ). Στο τεύχος αυτό θέτονται και απαντώνται δυο ερωτήματα που συχνά επανέρχονται στο δημόσιο διάλογο: ι) Είναι δυνατόν να αυξηθούν οι γεννήσεις και η γονιμότητα των γενεών τις επόμενες δεκαετίες στην Ελλάδα; και ιι) ποιες οι προσήκουσες πολιτικές και τα όρια τους;
Οι απαντήσεις στα δυο αυτά ερωτήματα είναι σαφείς
(ια) Αν η επάνοδος των γεννήσεων επόμενες δεκαετίες στα επίπεδα του 2011-20 (92 χιλ. ετησίως κατά μέσο όρο) δεν είναι δυνατή, η επιβράδυνση της μείωσής τους και η εν συνέχεια προοδευτική αύξησή τους από το χαμηλότερο επίπεδο που θα βρεθούν δεν είναι ανέφικτη.
(ιβ) Η αύξηση της γονιμότητας των νεότερων γενεών (αύξηση του αριθμού των παιδιών που θα αποκτήσουν) από 1,45 στις γυναίκες που γεννήθηκαν γύρω από το 1985 στα 1,7-1,8 παιδιά σε αυτές που γεννήθηκαν στα τέλη του 2010, βασική προϋπόθεση για να επιτευχθεί και το (ια) είναι υπό όρους εφικτή. Αυτό απαιτεί κυρίως το κλείσιμο του χάσματος που υπάρχει ανάμεσα στην επιθυμητή και την πραγματική γονιμότητα με την δημιουργία ενός εξαιρετικά ευνοϊκού περιβάλλοντος για την οικογένεια και το παιδί.
ιι)Η δημιουργία του περιβάλλοντος αυτού και στη χώρα μας απαιτεί κυρίως διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και μέτρα που δεν θα στοχεύουν μόνον άμεσα τις αναπαραγωγικές συμπεριφορές, αλλά κυρίως τις ευρύτερες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που τις επηρεάζουν έμμεσα. Απαιτούνται μέτρα που δεν θα αλλάξουν ριζικά τις υφιστάμενες τάσεις βραχυπρόθεσμα αλλά σε βάθος χρόνου και μια πολιτική που θα λαμβάνει υπόψη αφενός μεν το σύνολο των συνιστωσών που επηρεάζουν τις δημογραφικές εξελίξεις, έχοντας σαν δεδομένο ότι οι συνιστώσες αυτές (θνησιμότητα, γονιμότητα, μετανάστευση -εσωτερική και εξωτερική-) δεν “λειτουργούν” αυτόνομα, συνδέονται με αμφίδρομες σχέσεις, επηρεάζονται από, και, ταυτόχρονα επηρεάζουν, πλήθος εξωγενών της δημογραφίας μεταβλητών (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές…).
Μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε το Pop NEWS 3 (2026) εδώ.